Gedeeld met Google Reader
Recente favorieten
02-06-2010Wie houdt niet van een spannend mysterie? Ik kan er echt van smullen. Via een bericht van Weburbanist over ongekraakte geheimschriften stuitte ik op de zaak Taman Shud, een van Australië's grootste mysteries.
Onbekende dode gevonden
Op 1 december 1948 werd op Somerton Beach bij Adelaide een dode man gevonden. De patholoog anatoom schatte zijn leeftijd op begin 40. De man was net gekleed, zag er verzorgd uit en had volgens de patholoog een Brits uiterlijk. Zijn handen en nagels wezen er niet op dat hij zwaar fysiek werk deed. Hij droeg geen hoed, wat gezien zijn nette kleding en de tijd niet gebruikelijk was. Alle merkjes en labels waren uit zijn kleren geknipt.
De man had geen identificatiebewijs bij zich, waardoor de Australische politie aanvankelijk dacht dat de man zelfmoord had gepleegd. De man had een halfopgebrande sigaret tussen zijn vingers en een nieuwe achter zijn oor geklemd. In zijn zakken had hij een gebruikt buskaartje (de halte was 250 meter van de plek waar hij was gevonden), een ongebruikt treinkaartje naar Henley Beach, een kammetje, kauwgom, een pakje sigaretten van het merk Army Club met daarin een ander merk sigaretten (Kensitas) en lucifers.
Getuigen hadden de dag voor de man werd gevonden op het strand iemand gezien die op de dode leek. Of dat daadwerkelijk dezelfde was, is niet bekend: geen van de getuigen kon de dode identificeren als de man op het strand.
Doodsoorzaak onduidelijk
Bij autopsie bleek onder meer dat de 'Somerton man' bloed in zijn maag had, dat zijn lever was beschadigd en dat zijn milt was opgezwollen. De patholoog concludeerde dat hij geen natuurlijke dood was gestorven en veronderstelde dat hij was vergiftigd. Welk gif kon de patholoog niet achterhalen, er waren simpelweg geen gifstoffen in het lichaam gevonden. De exacte doodsoorzaak bleef onbekend. Ook kon de patholoog geen aanwijzingen vinden omtrent de identiteit van de man.
Ten einde raad riep de Australische politie de hulp van de Scotland Yard in, maar ook die kwam niet verder in het onderzoek. Een foto van de Somerton man en zijn vingerafdrukken zijn werelwijd verspreid, maar tot op de dag van vandaag is de man ongeïdentificeerd.
Nieuwe wending
Door media-aandacht voor de vreemde zaak kreeg de politie tips over de mogelijke identiteit van de man, maar die bleken keer op keer niet te kloppen. In januari 1949 nam het mysterie een nieuwe wending. Op het station van Adelaide vond spoorwegpersoneel een koffer die was ingecheckt op 30 november '48. In de koffer zaten onder andere een kamerjas, een paar sloffen, een broek en een ongebruikelijk type garen. Met hetzelfde garen was de broek van de dode man hersteld. De koffer bevatte ook een schroevendraaier, een mes en een schaar die gebruikt werd in de scheepvaart om stencils voor cargo uit te knippen.
Net zoals de kleding die de man aanhad toen hij werd gevonden, waren de merkjes en labels van de kleren in de koffer verwijderd. Toch vond de politie op verschillende kledingstukken een naam (T. Keane) en stomerijmerkjes. Deze aanwijzingen leidden de politie tot een lokale zeeman, Tom Keane. Vrienden van Keane wisten niet waar hij was, maar ze konden het (inmiddels gebalsemde) lichaam van de Somerton man niet identificeren als Tom Keane. Ook de kleren bleken niet van de zeeman te zijn.
Uit verder onderzoek bleek dat er in geen enkel Engelssprekend land ene T. Keane was vermist. Ook de merkjes van de stomerij(en) leverden geen aanknopingspunten op. De enige concrete aanwijzing die de koffer bood, was een kostuum in de koffer die alleen in de VS gemaakt kon zijn.
Nieuw onderzoek
In juni 1949 werd het lichaam van de Somerton man opnieuw onderzocht, door een andere patholoog. Die merkte op dat het slachtoffer schoenen droeg die net waren gepoetst, wat niet strookte met de getuigenverklaringen dat de man de dag ervoor op het strand had rondgelopen. De onderzoeker achtte het goed mogelijk dat de man elders was doodgegaan en dat zijn lichaam was gedumpt op het strand. Ook het feit dat in het zand geen sporen van stuiptrekkingen of braaksel waren gevonden – twee voorname gevolgen van vergiftiging – wezen in die richting.
Obscuur boek
Rond dezelfde tijd vond de politie in een verborgen zakje in een broek van de Somerton man een klein papiertje met de woorden 'Taman Shud'. Op de achterzijde stond niets. Het papiertje bleek uit een boek gescheurd. Geraadpleegde bibliotheekmedewerkers vertelden de politie dat de woorden 'einde' betekenden en dat het ging om de laatste regel uit de dichtbundel Rubaiyat van Omar Khayyam, een Perzische, elfde-eeuwse dichter-filosoof.
Na het verspreiden van foto's van het stukje papier, meldde een man zich met het boek waaruit de tekst was gescheurd. De man – wiens identiteit geheim is gehouden – had het boek 30 november '48 gevonden op de achterbank van zijn auto, die niet op slot had gestaan. Het boek was een zeldzame eerste druk van een vertaling van de Rubaiyat.
Geheime boodschap?
In het boek waren met potlood vijf regels geschreven, die niets lijken te betekenen. Vermoedelijk gaat het om een code of geheimschrift. De tweede regel hoort er mogelijk niet bij; deze is doorgestreept:
Professionele cryptografen en tal van hobbyisten hebben hun tanden stuk gebeten op de tekst, maar niemand heeft tot nu toe de betekenis kunnen achterhalen.
Zuster Jestyn
In het boek stond ook een telefoonnummer, dat van de ex-verpleegkundige Jestyn bleek te zijn. Zij woonde in de buurt van waar de Somerton man was gevonden. 'Jestyn' is een bijnaam, haar echte naam is op verzoek van de ex-zuster niet vastgelegd. Ze vertelde de politie dat ze in het bezit was geweest van een exemplaar van de Rubaiyat, maar dat ze het boek in '44 had gegeven aan ene luitenant Boxall. De politie liet Jestyn een afgietsel zien van de Somerton man, maar zij kon Boxall er niet in herkennen.
Toen Boxall levend en wel werd gevonden op de busremise waar hij werkte, was de politie definitief terug bij af. Boxall had het exemplaar van de Rubaiyat die hij van Jestyn had gekregen nog in zijn bezit, compleet met de laatste woorden 'taman shud'.
Nog altijd mysterie
Tot op de dag vandaag is de hele zaak onopgehelderd. Politie, justitie en journalisten hebben de zaak rond de Somerton man onderzocht, zonder verder te komen. Zelfs een recent onderzoek van de universiteit van Adelaide, waarbij ook moderne dna-speurmethodes zijn gebruikt, leverde niks op. Nog altijd blijft de identiteit van de man en zijn doodsoorzaak onbekend.
Wie meer wil weten, kan een uitgebreid en goed gedocumenteerd Wikipedia-artikel lezen; daarop heb ik deze tekst gebaseerd. Hieronder drie recente (2009) video's over de zaak en een aantal links:
Reportage over poging om code te ontcijferen
Actualiteitenprogramma over nieuwe onderzoeken naar de zaak
Deel 2
Links
Wikipedia over the Taman Shud zaak
Overzicht met feiten rond de zaak van de universiteit van Adelaide
Nieuwsbrief van Australische politie met artikel over Somerton man
Foto's
De foto's zijn allemaal afkomstig uit archieven van de Australische overheid. Er rust geen copyright op; ze zijn meer dan 50 jaar geleden gepubliceerd.
Home